Merhaba arkadaşlar,
Son dönemde etkinliği biraz zayıflayan topluluğumuzun en önemli ortak üretimlerinden biri olan çeviri çalışmasını son toplantımızda hareketlendirme kararı aldık.
Hedefimiz Drupal 8 çekirdeğinin tamamının Türkçe'ye çevrilmesi.
Bu doğrultuda son toplantımızı tamamen çeviri işine ayırdık.
Kendi adıma ilk kez çeviri çalışmasına katıldım ve topluluğumuza çok ufak da olsa katkı koyabildiğim için mutlu oldum.
Bu faaliyette gördüm ki en önemli konulardan biri kavramlarda ortaklaşmamız. Ancak bunda ortaklaşsak bile İngilizcesi genel kabul gören ve bu şekliyle kullanılan birçok kavramı Türkçeleştirmek, konuyu anlaşılmaz kılabiliyor. Dolayısıyla önerim bu kavramların yanına abartıya kaçmadan İngilizcesini parantez içinde yazmaktır. Aksi halde kendi yaptığım çevirileri bile anlamakta zorlanıyorum ve Türkçe kurulum üzerinden çalışmak yerine İngilizce kurulumda çalışmayı tercih ediyorum.
Bunda ortak karar almak gerekiyor. Süşüncelerinizi alabilir miyim?
Comments
Hayırlısı
Merhaba,
7 Aralık 2017'de 8.4.3 bir çeviri dosyası göndermiştim.
Daha önce 8.3.5 çevirisini yaptığımda yüklediğim çevirileri Drupal ekibinde onaylayacak kimseyi bulamamıştım. O zamanki yazışmaya düştüğüm notu buldum.
https://groups.drupal.org/node/517138#comment-1154961
Bu başlık altında bir kaç yazışmamız olmuş, sonraki çalışmam ile ilgili herhangi bir yorum yapılmamış.
Galiba bir toplantı olmuş ama burada duyurusu yok. Yani buradan bakınca çeviriden önce topluluk olmakta sorun var gibi görüyorum.
Çeviride ölçüler nasıl belirlenecek bir örnekler listesi oluşturarak konuşmak yararlı olur.
Çoğu kavramın Türkçe karşılığı var, yaygınlaşması ise bizim kullanmamıza ve kullandırmamıza bağlıdır diye düşünüyorum. Yabancı dildeki karşılıklarını kullanmayı sürdürmeyi yeğlersek Türkçe yerine yabancı dil kavramlarını yerleştirmiş oluruz. Böylece dükkanlardan tişört (t-shirt) almaya ve kafelerde (cafe) cep telefonlarımızdan çekin (check-in) yapmaya devam ederiz. Bu cümlede cep telefonunu yerleştirmeyi başarmışız diğerleri yerleşememiş.
Ben kişisel olarak ölçüyü koyarken teknik bir konu olup olmadığına bakıyorum ve değilse sonuna kadar Türkçe karşılığını kullanıyorum. İngilizce bilen biri zaten dili değiştirip işini görebiliyor. Hiç bilmeyen biri için ise kavramı nasıl öğrenirse öyle gidiyor ve kullanıcılar (çevirmenler değil) arasında bile ortak bir dil oluşamıyor.
Bir de yaygın kullanıma uyma sorunu var o konuda ölçüm de şu şekilde.
Örnek: Password aslında parola olarak çevrilmelidir. Ancak kavram şifre diye yerleşmiş.
Şifre bir veriyi başkaları tarafından anlaşılmaz kılmak için kodlayan anahtardır. yani parola verisini şifreleyerek saklarsanız başkaları tarafından öğrenilmesini engellersiniz. Şifrelemeden saklarsanız düz metin biçiminde görülüp öğrenilebilir.
Kavramlaştırma tamamen yanlış ama farkındaysanız çoğunluk "parolayı yazmak" yerine "şifre giriyor". Ben ısrarla doğru olduğuna inandığım kavramlara göre password -> parola ve enter -> yazmak olarak çeviriyorum. Yanlış öğrenmiş ve kullananlar öyle devam edebilir ve zorlanabilir, yeni tanışanlar doğru kavramları edinsin diye düşünüyorum.
Ortak sözlük
Tigin'i çok iyi anlıyorum, çeviride terminoloji her zaman büyük sıkıntı oluyor, hele de bu tür birden fazla kişinin ortak çeviri projelerinde.
Zamanında bu sıkıntıyı yaşamış ve çözümü
- topluluk tartışma ortamı temelli
- ortak bir sözlük
oluşturmakta görmüştük; bu sözlük hâlâ duruyor: https://localize.drupal.org/node/2414/
Yaygın Türkçe karşılığı oluşmamış ya da yerleşmemiş sözcüklerin çevirisinde, biraz nüans farkıyla Tigin'in ve Kaya'nın ortak bir noktada buluştuğunu düşünüyorum ve burada ben de çözüme katılıyorum: En uygun Türkçe karşılığı vermek ve parantez içinde İng. kaynak sözcüğü belirtmek. Zaten yukarıdaki sözlükte de genel olarak bu yaklaşım benimseniyor.
Tartışma ortamıyla ilgili de şöyle düşünüyorum: Maalesef elimizde çeviri tartışmaları için uzman bir topluluk aracı/uygulaması yok (örneğin sözcükler için, hem sözlükte hem tartışma ortamında ilişkilendirilmiş başlıkları olan bir ortam). Ama gene de Drupal'ın localize.drupal.org aracı bütün aksaklık eksikliklerine rağmen benzerlerine göre çok kullanışlı bir ortam sunuyor; mümkün oldukça kişisel çözümler yerine bu topluluk ortamını kullanalım derim. Yani çevirileri l.d.o'da yapalım ve tartışmaları da aynı sitede örneğin sözlüğün altında her tartışmaya ayrı bir yorum açarak.
Son bir not da toplantılar için: Gönül elbette bunları daha geniş katılımlı, mümkünse yüzyüze toplantılarda konuşarak vs. geliştirelim istiyor ama olmuyorsa koşulları fazla zorlamadan eldeki olanaklarla da pek çok şey yapılabilir.
topluluk
Ben de her zaman topluluk ortamından yana olduğumu belirtmek isterim.
Dil mes'elesi
Merhaba dostlar,
Tigin'in bu bahsi ele aldığını görünce çorbaya bir miktar tuzumu katmak istedim. :) Mâmafih son zamanlarda teknik veya unûmî kavramları çok sık Almanca'dan veya İngilizce'den Türkçe'ye çeviriyorum ama maalesef ekseriya bilmutâbakât tercümesini bulamıyorum. :( Bu dilimizin hâl-i pürmelâli bi tarafa.
Evet mefhûmun müteferrik anlaşılması mühim bir mes'eledir. Bu konuda kat'iyyen icmâın hâsıl olması elzemdir.
Kanaatimce kavramların İngilizcesinin kabûl görmesi onu çevirmemeyi veya parantez içersine almayı mecbûr kılmaz. Tercümede son kullanıcı temel alınmalıdır. Bizler zaten ingilizce geliştiriyoruz. Son kullanıcı için mefhûmun insiyâkî anlaşılır olması mühimdir yani tercümesinden çok mânâsı ehemmiyet arz eder. Mesela bir içerik oluşturken Body kısmına Gövde denmesi tamam doğru tercümedir fakat istimâl eden için acâib ve garâibtir çünkü mânâ itibâri ile o bir Metin yazacaktır. Bir sayfanın Footer'sına ayak kısmı denmediği gibi. Çünkü mânâ itibari ile alt kısımdaki mâlumât anlaşılır.
Tabi bu bazen sarpa sarabiliyor mesela Views misâlinde olduğu gibi. Bizim için Views veya View denince ne olduğu mâlumdur lâkin bu bi inkılâba uğradı mı sanki dünyamız hercümerc olur :)
Kanaatimce biz Drupal'ı son kullanıcı için en mayu'kal hâle getirmeliyiz lâkin kendimiz zaten Drupal'in kendi kavramlarıyla çok daha mutluyuz. :)
Birde mefhûm-u müteammimlere gelince (misal: Password = Şifre); bende Kaya ile aynı kanaatteyim. Eğer mânâ itibâri ile isabetli ise kelimenin aslı ile istimâl etmeyi yeğlerim. Çendan teknik olarak Drupal parola'yı şifreliyor :) yani Şifre kelimesi okadarda yanlış değil fakat Türk dil kurumu Parola için ''Gizlilik ortamında insanların birbirini tanımalarını ve anlaşmalarını sağlayan işaret'' diyor ve siteye parola ile giriş yapmak tamda budur. Velev ki anlaşanlar makine olsada.
Farkındayım çok fazla ''Eski Türkçe'' veya ''Osmanlıca'' kelime kullandım ve bunu kasten yaptım çünkü 111.024 kelime ile iktifâ etmek zorunda değiliz. Dilimiz çok daha zengin yeterki konuştuğumuzu anlayalım. Yemişim ingilizcesini :)
vesselâm
Mâmafih = Bununla beraber.
Bilmutâbakât = Tam bir uygunlukla birebir.
Hâl-i pürmelâl = Acıklı, hüzünlü hal
Müteferrik = Çeşitli. Kısım kısım. Başka başka. Dağınık.
İcmâ = Fikir birliği.
İnsiyâkî = İntuitif
İstimâl eden = Kullanan
Acâib ve garâib = Anlaşılmaz ve tuhaf.
Mayu'kal = Anlaşılır
Mefhûm-u müteammim = Yaygın kavram.
Çendan = Gerçi, her ne kadar. O kadar. Pek o kadar.
Velev = Eğer, gerçi, her ne kadar da, hatta, ister, isterse.